„Jean Jacąues Rousseau (17121778). Krytyk ideałów oświecenia, filozof i indywidualista (potępienie nauki jako „deprawacji ludzkości"). Był jednocześnie autorem dzieł Umowa społeczna (1762 r.), Rozprawy o pochodzeniu i podstawach nierówności (155 r.). Stały się one biblią francuskich rewolucjonistów. (Własność powstała poprzez dobrowolną umowę społeczną). Zwolennik równości wszystkich wobec prawa i suwerenności społeczeństwa.
Encyklopedyści autorzy tzw. summy wiedzy o świecie. Zamiast dzieł poświęconych poszczególnym działom humanistyki filozofii, historii, filologii opracowali encyklopedię zawierającą informacje z zakresu techniki, ekonomiki i nauk przyrodniczych. Denis Diderot (17131784) i Jean dAlembert (czyt. dalamber) (17171783). Wydali dzieło Encyklopedia czyli rozumowany słownik nauk, sztuk i rzemiosł (1751 r.) dwadzieścia osiem tomów, siedem tomów suplementów. Przeważały praktyczne informacje z zakresu nauki, techniki z filozoficznym komentarzem.
Utylitaryzm (kierunek w etyce) Jeremy Bentham (17481832). Uznawali prawo natury i doktrynę o wolności człowieka. Stali na stanowisku, że motorem wszelkich działań człowieka jest egoizm, unikanie cierpienia i dążenie do szczęścia. Szczęście jednostki jest zależne od szczęścia całego społeczeństwa.“(9)